#80 Μικρά της Ιστορίας ΧΙΧ: Ένα τραγούδι για τον θάνατο του Μουσολίνι

 

"Dongo"

Ένα ιδιότυπο ιταλικό παρτιζάνικο τραγούδι για το τέλος του Μουσολίνι

Πιάτσα Λορέτο. Δεξιά, τα πτώματα του Μουσολίνι και της Πετάτσι.

Άλλα "Μικρά της Ιστορίας" ΕΔΩ

Του «Ιδεογράφου»

Το "Ντόνγκο" (Dongo) γράφτηκε το 1945 από κάποιον Ιταλό αντάρτη που έμεινε ανώνυμος.  Όμως δεν είναι ένα κλασικό παρτιζάνικο τραγούδι. Είναι μια εξιστόρηση: της εκτέλεσης του Μουσολίνι, δοσμένης κάπως ουδέτερα, χωρίς να περιέχει τη συνήθη θεματολογία των τραγουδιών του είδους, πλην του αιτήματος για εκδίκηση (Sui tiranni alfin la vendetta sarà sempre tremenda quaggiù/Σε τελική ανάλυση η εκδίκηση στους τυράννους πάντα θα είναι φοβερή) με την οποία προειδοποιούν άλλωστε και  πολλά άλλα τραγούδια [1]. Πράγματι, ενώ τα παρτιζάνικα τραγούδια αναφέρονται συνήθως στην ηθική, στις κακουχίες, στις πολιτικές αντιλήψεις, στις ελπίδες και στα συναισθήματα των ανταρτών, τούτο διαφέρει. Δεν μοιάζει να είχε άλλη χρήση, παρά να διατηρήσει στη λαϊκή μνήμη μια σημαντική στιγμή του απελευθερωτικού αγώνα, την εκτέλεση του Μουσολίνι και της ερωμένης του Κλάρας Πετάτσι. Άλλωστε, μετά από λίγες μέρες ο πόλεμος τελείωσε. 

#79 Βιβλίο: "Η πίπα του Στάλιν και άλλα (αντι)σοβιετικά ανέκδοτα"

"Η πίπα του Στάλιν και άλλα (αντι)σοβιετικά ανέκδοτα", Του Γιώργου Τσακνιά (επιμ.)

Του "Ιδεογράφου"

  Τον Δεκέμβρη του 1934, σχεδόν δυο χρόνια μετά την άνοδο των χιτλερικών στην εξουσία και τον συνεπακόλουθο φόβο στη Σοβιετική Ένωση ότι ο πόλεμος προετοιμάζεται και δεν θα αργήσει, δολοφονείται από έναν τροτσκιστή ο Σεργκέι Κίρωφ. Ο Κίρωφ ήταν ηγετικό στέλεχος των μπολσεβίκων και επικεφαλής της κομματικής οργάνωσης του Λένινγκραντ. Η συγκεκριμένη δολοφονία (υπήρχαν και πολλές άλλες, όχι μόνο από τροτσκιστές, αλλά και από πρώην τσαρικούς κλπ) ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι. Αλλά και κάτι περισσότερο: Με τον εσωκομματικό αγώνα να μαίνεται στους κόλπους του κόμματος και την πλειοψηφούσα πτέρυγα της οποίας ηγούνταν ο Στάλιν να σημειώνει την μια πολιτική νίκη μετά την άλλη (τα λεγόμενα πενταετή πλάνα που άλλαξαν ριζικά την παραγωγική βάση της Σοβιετικής Ένωσης), έφτανε η ώρα για το οριστικό ξεκαθάρισμα των λογαριασμών με αυτούς που υπονόμευαν ή και σαμποτάριζαν ανοικτά την οικοδόμηση του σοσιαλισμού, όπως την είχε επεξεργαστεί η πλειοψηφία των μπολσεβίκων.

#78 Οι πρώτες φωτογραφίες της ιστορίας

 Οι πρώτες φωτογραφίες

Η όγδοη τέχνη γεννιέται

Του "Ιδεογράφου"

#77 Ποιος ήταν τελικά ο "Συνταγματάρχης Κούρτς";

 

Ο "Μυστικός Πόλεμος" στο Λάος την περίοδο του πολέμου του Βιετναμ

Το Μονοπάτι "Χο Τσι Μινχ", οι βομβαρδισμοί, οι πράκτορες, οι Χμονγκ και τρεις κινηματογραφικές ταινίες

Αποκάλυψη Τώρα: Ο "στρατός" του συνταγματάρχη
Ουώλτερ Κουρτς, μια σχεδόν πραγματική ιστορία.

Του «Ιδεογράφου»

Για τον βιετναμέζο αντάρτη ο πόλεμος δεν ήταν μόνο οι ενέδρες που έστηνε στη ζούγκλα και οι επιθέσεις στα στρατόπεδα του νοτιοβιετναμέζικου και αμερικάνικου στρατού. Ήταν οι ατελείωτες ώρες συγκομιδής του ρυζιού, οι πολιτικοιδεολογικές συζητήσεις μεταξύ τους αλλά και με τους χωρικούς, τον λαό του Βιετνάμ, αλλά και ο ανεφοδιασμός σε όπλα και υλικά του μετώπου. Ειδικά το τελευταίο, αποτέλεσε μια εποποιία του αγώνα των βιετκόνγκ. Γιατί η τροφοδοσία αυτών που μάχονταν υπό πολύ σκληρές συνθήκες έναν ανώτερο τεχνολογικά αντίπαλο έπρεπε πάση θυσία να εξασφαλιστεί, για να πιάσουν τόπο οι ιδέες. 

#76 "Φινλανδοποίηση"

 Φινλανδοποίηση

Του «Ιδεογράφου»

Φινλανδοποίηση. Ένας όρος που ακούστηκε πρόσφατα και ορίζεται ως η κατάσταση στην οποία περιέρχεται μια χώρα που γειτονεύει με μια πολύ ισχυρή και αναγκάζεται να ευθυγραμμιστεί με την εξωτερική της πολιτική. Ειδικότερα, αναφέρεται στην σχέση Φινλανδίας-ΕΣΣΔ μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο όρος συζητήθηκε στην Ελλάδα πρόσφατα για να περιγράψει τους κινδύνους για το ελληνικό κράτος, αν υποχωρήσει στις απαιτήσεις της Τουρκίας για συνεκμετάλλευση των ΑΟΖ που του αντιστοιχούν, αλλά και σήμερα, με αφορμή τον Πόλεμο της Ουκρανίας και την διακηρυγμένη πρόθεση της τωρινής φινλανδικής κυβέρνησης να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ (ώστε να ακυρώσει, δήθεν, την "φινλανδοποίηση" της Φινλανδίας).

#74 Μικρά της Ιστορίας ΧVΙΙΙ: "Η δολοφονία του Καρρέρο Μπλάνκο"

"Ο πρώτος ισπανός στο διάστημα"

Η δολοφονία του Λουίς Καρρέρο Μπλάνκο

Άλλα "Μικρά της Ιστορίας" ΕΔΩ

Του «Ιδεογράφου»

"Ο πρώτος ισπανός στο διάστημα* "

O Λουίς Καρρέρο Μπλάνκο γεννήθηκε στις 4 Μαρτίου 1903 στην Σανταντέρ της Ισπανίας (Σαντόνα στα βάσκικα) και σε ηλικία μόλις δεκαπέντε χρόνων εισήλθε στη σχολή ναυτικών δοκίμων. Υπηρέτησε αρχικά σε πολεμικά πλοία. Στη συνέχεια, πήρε μέρος στην κατάπνιξη της εξέγερσης των Βερβέρων στο Μαρόκο και, αργότερα, στον Ισπανικό Εμφύλιο, στο πλευρό των φρανκιστών. Μετά το τέλος του πολέμου συνέχισε την στρατιωτική του καριέρα, φτάνοντας μέχρι τον βαθμό του ναυάρχου, και παράλληλα την π ο λ ι τ ι κ ή καριέρα, ως δεξί χέρι του Φράνκο. Ήταν φασίστας μοναρχικός, με υψηλή θεωρητική κατάρτιση και, ως νούμερο δυο- πλέον- στο ισπανικό κράτος, προετοίμαζε τη διάδοχη κατάσταση, μετά τον επικείμενο θάνατο του Φράνκο.

#73 Ένα αθώο παιδικό τραγούδι

 

Στου Μανώλη την ταβέρνα...

Στου Mανώλη την ταβέρνα

έπεσε µια ντουφεκιά

και ανοίξαν τα βαρέλια

και χυθήκαν τα κρασιά

E ρε, τζουµ 31

E ρε, τζουµ 32

E ρε, τζουµ 33 και µισό

Kι η Mανώλαινα φωνάζει

Πωπωπώ, τι συµφορά

που ανοίξαν τα βαρέλια

και χυθήκαν τα κρασιά

E ρε, τζουµ 31

E ρε, τζουµ 32

E ρε, τζουµ 33 και µισό

#72 Μικρά της Ιστορίας XVΙΙ (Η καρμπονάρα)

 

Η αυθεντική καρμπονάρα

Η γέννηση της καρμπονάρας με την πτώση του φασισμού

Άλλα "Μικρά της Ιστορίας" ΕΔΩ

Του «Ιδεογράφου»

Θα ανατρέψουμε σήμερα πεποιθήσεις δεκαετιών. Η καρμπονάρα, η αγαπημένη σε πολλούς μακαρονάδα, όχι φυσικά εκείνη η αμερικανιά με την κρέμα γάλακτος, που όλοι- μισό λεπτό, αμερικανιά είπατε; Μα και η κανονική...αμερικανιά είναι κατά κάποιον τρόπο! Ας τα πάρουμε στη σειρά:

Μικρά της Ιστορίας XVΙ (Η συνάντηση Γλέζου και Τσε Γκουεβάρα)

 

Όταν ο Γλέζος συνάντησε τον Τσε

Άλλα "Μικρά της Ιστορίας" ΕΔΩ

Του Κώστα Ήσυχου*

Η ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΝΩΛΗ ΓΛΕΖΟΥ ΜΕ ΤΟΝ ΕΡΝΕΣΤΟ ΓΚΕΒΑΡΑ

 

Αρχές 1963. Ο Μανώλης Γλέζος έχει αποφυλακιστεί, αφού έχει εκλεγεί με την ΕΔΑ στο ελληνικό κοινοβούλιο. Λαμβάνει μια πρόσκληση από την ηγεσία της νεαρής επαναστατικής Κούβας. Συμμετέχει σε διεθνή συνάντηση αλληλεγγύης στην Αβάνα. Κατά την ολιγοήμερη παραμονή του εκτός από την συνάντηση με τον Φιντέλ και την υπόλοιπη ηγεσία της επαναστατικής κυβέρνησης εκδηλώνει το ενδιαφέρον να τον γνωρίσει ο νεαρός υπουργός Οικονομικών και Βιομηχανίας, Ερνέστο Γκεβάρα. Μεταβαίνει στο υπουργείο όπου είχε προγραμματιστεί μια συνάντηση περίπου 40 λεπτών.

#68 Το κουμπί του Κιμ και τα κουμπιά των άλλων

Το κουμπί του Κιμ και τα κουμπιά των άλλων

Του "Ιδεογράφου"

Η Βόρεια Κορέα έχει μια ιδιαιτερότητα που δεν είναι ευρέως γνωστή. Παραλίγο να αποτελέσει τη δεύτερη χώρα που θα δεχόταν ατομική επίθεση από τις ΗΠΑ. Αυτή ήταν η εισήγηση του επικεφαλής της Αμερικάνικης επέμβασης στην κορεατική χερσόνησο το 1950 Ντάγκλας Μακ Άρθουρ, όταν ο κινέζικος στρατός (μαζί με τους κορεάτες κομμουνιστές) παρατρίχα να τους πετάξει εντελώς έξω. Η πρόταση απορρίφτηκε, γιατί η Σοβιετική Ένωση είχε πλέον κι αυτή τη βόμβα. Αλλιώς η Πιονγκ Γιανγκ ίσως να είχε καεί ολοσχερώς, σαν τη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι.

#60 Μικρά της Ιστορίας XV (Η δίκη του Κόλπου των Χοίρων)

 

Η δίκη στο Παλαί ντε Σπόρ της Αβάνας

Ένα πολιτικό αριστούργημα του Φιντέλ Κάστρο

΄

Άλλα "Μικρά της Ιστορίας" ΕΔΩ

Του «Ιδεογράφου»

Συμπληρώθηκαν εξήντα χρόνια (17 Απριλίου 1961) από την Απόβαση στον Κόλπο των Χοίρων στην Κούβα, ένα γεγονός που άφησε γερά σημάδια στην μεταπολεμική ιστορία και προκάλεσε μεγάλες αντιπαραθέσεις. Πολλοί ισχυρίζονται μάλιστα ότι εξαιτίας αυτής της εισβολής ο Κάστρο συμφώνησε στην εγκατάσταση σοβιετικών πυρηνικών πυραύλων στην Κούβα, απόφαση που οδήγησε, ως γνωστόν, στη λεγόμενη Κρίση της Κούβας, στο ενδεχόμενο δηλαδή ατομικού πολέμου μεταξύ ΗΠΑ και ΕΣΣΔ. Για τους Αμερικάνους ήταν άλλη μια επιχείρηση ανατροπής μιας φιλολαϊκής λατινοαμερικάνικης κυβέρνησης, ακολούθησαν κι άλλες, με σημαντικότερη το πραξικόπημα του Πινοσέτ, αυτή όμως είχε καταστροφικά αποτελέσματα για την πολιτική που ασκούσαν στην περιοχή.

#57 Πρόσωπα: Χουλιάν Γκριμάου και Αλεχάντρο Ρεβόγιο

 

Αλεχάντρο Ρεβόγιο και Χουλιάν Γκριμάου

Η συνάντηση δυο διαφορετικών ανθρώπων

του «Ιδεογράφου»

Ο Αλεχάντρο Ρεβόγιο Άλβαρεζ Αμαντί

 

Ο Αλεχάντρο Ρεβόγιο Άλβαρεζ Αμαντί γεννήθηκε το 1934 στη Μαδρίτη. Σπούδασε νομικά στο πανεπιστήμιο του Οβιέδο και πήρε το πτυχίο του το 1956. Στη συνέχεια, έγινε αξιωματικός του (φρανκικού) στρατού, φτάνοντας στο βαθμό του λοχαγού. Το 1973 έγινε διευθυντής στους κρατικούς σιδηρόδρομους και, μετά την πτώση της δικτατορίας, το 1977 διορίστηκε διευθυντής στην ταχυδρομική υπηρεσία της Ισπανίας. Την δεκαετία του '80 διετέλεσε γραμματέας ή διευθυντής σε διάφορες κρατικές εταιρίες, ενώ παράλληλα ήταν στέλεχος του κεντροδεξιάς φιλομοναρχικής Ένωσης Δημοκρατικού Κέντρου (UDC) που κέρδισε τις πρώτες δυο μεταδικτατορικές εκλογές. Ο ίδιος ήταν προσωπικός φίλος του βασιλιά Χουάν Κάρλος και υπήρξε δραστήριος Καθολικός για όλη του τη ζωή. Έκανε πέντε παιδιά και τελικά πέθανε στις 11 Μαρτίου 2015, χτυπημένος από το αλτσχάιμερ.

#55 Συνθηματολογία IV (Τα συνθήματα του Ράιχσταγκ)

 

Συνθηματολογία ΙV

Επιστήμη παρατήρησης και αποτύπωσης

Του "Ιδεογράφου"

Φώτο. Σοβιετικός στρατιώτης γράφει το όνομά του στους τοίχους του Ράιχσταγκ

Η Συνθηματολογία ΙV έχει θέμα μια ιδιαίτερη (και μαζική) συνθηματογράφηση, αυτή στους τοίχους του Ράιχσταγκ, τον Μάη του 1945. Τα συνθήματα αυτά είναι ίσως και τα παλιότερα συνθήματα με μπογιά, κάρβουνα, χαρακιές από μαχαίρια, που διατηρούνται μέχρι σήμερα, έστω και εν μέρει. Το κτήριο στο οποίο γράφτηκαν είχε αποκτήσει ιδιαίτερο συμβολισμό κατά τη διάρκεια της μάχης του Βερολίνου. Ήταν η καρδιά του θηρίου, άσχετα αν δεν χρησιμοποιούνταν από το 1933 μετά την γνωστή  πυρκαγιά-προβοκάτσια της Γκεσταπό. Αποτελούσε επίσης κατά κάποιο τρόπο το τρόπαιο του λαού που έχυσε το περισσότερο αίμα και γνώρισε τις μεγαλύτερες καταστροφές κατά τη διάρκεια του πολέμου. Η κατάληψή του σήμαινε βασικά το τέλος της φρίκης του  μεγαλύτερου πολέμου που γνώρισε η ανθρωπότητα, το οποίο έπρεπε και αυτό να μείνει στην ιστορία, σαν λύτρωση και σαν υπόσχεση για το μέλλον, με έναν συμβολισμό αξέχαστο. Για τον λόγο αυτό ο Ερυθρός Στρατός, σύμφωνα με τις διαταγές που έλαβε από την ηγεσία του κομμουνιστικού κόμματος, αποφάσισε να το καταλάβει με έφοδο και όχι να ζητήσει παράδοση ή να το ισοπεδώσει. Και, πράγματι, ο συμβολισμός δεν μπορούσε να είναι άλλος από την ύψωση της κόκκινης σημαίας με το σφυροδρέπανο, στο σημαντικότερο κτήριο της Γερμανίας στο Βερολίνο, την πόλη-κέντρο της Ευρώπης, δηλαδή ο συμβολισμός του θριάμβου του σοσιαλισμού πάνω στο φασισμό-ιμπεριαλισμό, την αυγή της νέας εποχής που αρχίζει πάνω στα χαλάσματα της παλιάς. Τα νοήματα αυτά αποτυπώθηκαν στη διάσημη φωτογραφία που τράβηξε ο σοβιετικός (και εβραίος στην καταγωγή-μια ειρωνεία για το ναζισμό) φωτογράφος Γεβγιένυ Χαλντέι, και αποτελεί μια από τις μια από τις πιο αναγνωρίσιμες του κόσμου.

#54 Μικρά της Ιστορίας XIV (Η διάσημη φωτογραφία του Γκέττου της Βαρσοβίας)

 

Όλα τα πρόσωπα μια διάσημης φωτογραφίας

Γκέττο Βαρσοβίας, Μάιος 1943

Άλλα "Μικρά της Ιστορίας" ΕΔΩ

Του «Ιδεογράφου»

Αυτή είναι μια πολύ γνωστή φωτογραφία, από τις γνωστότερες που σχετίζονται με τη ναζιστική θηριωδία. Δείχνει την εκκένωση (και ακολούθως την ισοπέδωση) του Γκέττου της Βαρσοβίας από τους ναζί, μετά την εξέγερση των Εβραίων τον Μάη του 1943. Στη φωτογραφία αυτή αργότερα ταυτοποιήθηκαν πολύ λίγοι. Αιτία προφανώς ήταν ότι ολόκληρες εβραϊκές οικογένειες ξεκληρίστηκαν κυριολεκτικά, σε βαθμό που να μην υπάρχει ούτε ένας επιζών συγγενής να αναγνωρίσει αυτούς που χάθηκαν απ' τους χιτλερικούς. Ένας από αυτούς που δεν έγινε εφικτό να ταυτοποιηθεί πέραν πάσης αμφιβολίας ήταν το νεαρό αγόρι μπροστά, με τις ψηλές κάλτσες, την τραγιάσκα και τα χέρια σηκωμένα ψηλά. Το αγόρι, δηλαδή, που έκανε διάσημη τη φωτογραφία, που έγινε ένα από τα σύμβολα των θυμάτων της ναζιστικής θηριωδίας.

#52 Δυο απίθανες πολεμικές ιστορίες

 Ο "Αβύθιστος Σαμ" και ο "Στρατιώτης Τριών Στρατών"

Δυο απίθανες ιστορίες του Β' Παγκοσμίου Πολέμου

Του "Ιδεογράφου"

#51 Ματιές στο 1821 (Τρίτη)

 

 Ματιές στο 1821

μέρος Γ

Του "Ιδεογράφου"

Τρίτη Ματιά: Οι "Λόρδοι Κόχραν, μια πτυχή των εθνικοαπελευθερωτικών επαναστάσεων

#48 Ματιές στο 1821 (Δεύτερη)

 Ματιές στο 1821

μέρος Β

Του "Ιδεογράφου"

"Τριπολιτσά". Ξυλογραφία του Κρίστοφερ Γουώρντγουόρθ του 1882

Δεύτερη Ματιά: Μια προσέγγιση, σύμφωνα με τη θεωρία του Έρικ Χόφφερ για τα μαζικά κινήματα

#47 Πρόσωπα: Φραγκλίνος Ρούζβελτ

 Φραγκλίνος Ρούζβελτ

Η σημαντικότερη πολιτική προσωπικότητα της ιστορίας των ΗΠΑ

Του "Ιδεογράφου"

Ο Φραγκλίνος Ρούζβελτ γεννήθηκε στις 31/1/1882. Ο Ρούζβελτ ήταν ένας, αν όχι ο πιο πραγματιστής αστός πολιτικός του 20ου αιώνα.

#46 Ματιές στο 1821 (Πρώτη)

 Ματιές στο 1821

μέρος Α

Του "Ιδεογράφου"

πίνακας του Κ.Βολανάκη "Το κάψιμο τουρκικής φρεγάτας"

Πρώτη Ματιά: Ο Παπανικολής, η σημασία των ναυτικών επιχειρήσεων και τα αντίποινα

#45 Μικρά της Ιστορίας XIΙΙ (Το καθυστερημένο τέλος ενός εγκληματία πολέμου)

 

Εγκλήματα και (αργοπορημένη) τιμωρία

Το τέλος του Γιοακίμ Πάιπερ

Άλλα "Μικρά της Ιστορίας" ΕΔΩ

Του «Ιδεογράφου»

Η δικαιοσύνη είναι σαν ένα τραίνο που έρχεται πάντα με καθυστέρηση.
(Γιεβγκένι Γιεφτουσένκο)

Ήδη πριν ακόμα τελειώσει ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος τέθηκε απ' τους Συμμάχους το ζήτημα της απόδοσης δικαιοσύνης για τα ναζιστικά εγκλήματα. Δεν είναι αντικείμενο του παρόντος κειμένου η ανάλυση των απόψεων που εκφράστηκαν πάνω σ' αυτό, όμως η πραγματικότητα έδειξε ότι οι διακηρύξεις έμειναν στα παχιά λόγια: πάρα πολλοί από τους ναζί την γλύτωσαν. Ένα μέρος αυτών (σκανδαλωδώς) αθωώθηκε, ένα άλλο μέρος εξέτισε ελαφρές ποινές και κάποιοι άλλοι καταδικάστηκαν, μεν, σε θάνατο, αλλά στην πορεία έλαβαν χάρη. Ένας από τους τελευταίους ήταν ο Γιοακίμ Πάιπερ. Καταδικάστηκε σε θάνατο, αφέθηκε ελεύθερος και τελικά η δικαιοσύνη ήρθε πολύ αργότερα, σαν αργοπορημένο τραίνο-όπως θα έλεγε ο Γιεβγκένι Γιεφτουσένκο,-από κει που δεν το περίμενε.