#83 Τα βιβλία του 2022

 

Βιβλιοεπιλογές 2022

 Του «Ιδεογράφου» 

Μετά τις επιλογές του 2019, του 2020 και του 2021, έφτασε-ως είθισται-η ώρα για αυτές του 2022. Γνωστά σε πολλούς τα βιβλία που επιλέχτηκαν, ίσως και ήδη διαβασμένα, γιατί όμως να μην γίνουν και ξανά-διαβασμένα; Άλλωστε, η δεύτερη ανάγνωση πάντα αποκαλύπτει και πτυχές που δεν είχαν ανακαλυφτεί με την πρώτη, άλλωστε και η ίδια η σκέψη, το τί προσέχουμε σε ένα κείμενο αλλάζει με την πάροδο του χρόνου. Καλή αναζήτηση/ανάγνωση.

#81 Βιβλίο: "Για την Λογοτεχνία και τη Τέχνη", του Λένιν

 

 "Για την Λογοτεχνία και τη Τέχνη", του Λένιν- ΕΣΣΔ (διάφορες χρονολογίες)

Του "Ιδεογράφου"

    Το παρόν βιβλίο είναι μια σύνθεση μικρών άρθρων του Λένιν και αλληλογραφίας του με διανοούμενους (κυρίως με τον Μαξίμ Γκόρκυ) όπου γίνεται αναφορά στη λογοτεχνία, χωρίς να αποτελεί η ίδια το αντικείμενο των άρθρων. Είναι άρθρα λοιπόν που αφορούν κ α ι  τη λογοτεχνία (κυρίως). Από τα άρθρα αυτά μπορεί να βγει ένα συμπέρασμα: πόσο καθοριστική ήταν η επίδραση της ρωσσικής λογοτεχνίας του 19ου αιώνα στην σοσιαλιστική επανάσταση του 1917. 

#79 Βιβλίο: "Η πίπα του Στάλιν και άλλα (αντι)σοβιετικά ανέκδοτα"

"Η πίπα του Στάλιν και άλλα (αντι)σοβιετικά ανέκδοτα", Του Γιώργου Τσακνιά (επιμ.)

Του "Ιδεογράφου"

  Τον Δεκέμβρη του 1934, σχεδόν δυο χρόνια μετά την άνοδο των χιτλερικών στην εξουσία και τον συνεπακόλουθο φόβο στη Σοβιετική Ένωση ότι ο πόλεμος προετοιμάζεται και δεν θα αργήσει, δολοφονείται από έναν τροτσκιστή ο Σεργκέι Κίρωφ. Ο Κίρωφ ήταν ηγετικό στέλεχος των μπολσεβίκων και επικεφαλής της κομματικής οργάνωσης του Λένινγκραντ. Η συγκεκριμένη δολοφονία (υπήρχαν και πολλές άλλες, όχι μόνο από τροτσκιστές, αλλά και από πρώην τσαρικούς κλπ) ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι. Αλλά και κάτι περισσότερο: Με τον εσωκομματικό αγώνα να μαίνεται στους κόλπους του κόμματος και την πλειοψηφούσα πτέρυγα της οποίας ηγούνταν ο Στάλιν να σημειώνει την μια πολιτική νίκη μετά την άλλη (τα λεγόμενα πενταετή πλάνα που άλλαξαν ριζικά την παραγωγική βάση της Σοβιετικής Ένωσης), έφτανε η ώρα για το οριστικό ξεκαθάρισμα των λογαριασμών με αυτούς που υπονόμευαν ή και σαμποτάριζαν ανοικτά την οικοδόμηση του σοσιαλισμού, όπως την είχε επεξεργαστεί η πλειοψηφία των μπολσεβίκων.

#70 Τα βιβλία του 2021

Βιβλιοεπιλογές 2021

 Του «Ιδεογράφου» 

#67 Βιβλίο: "Η Αφηγήτρια Ταινιών" του Ερνάν Ριβέρα Λετελιέρ

"Η Αφηγήτρια ταινιών", Του Ερνάν Ριβέρα Λετελιέρ

(La Contadora de películas, Hernán Rivera Letelier, Χιλή 2009)

Του Μιχάλη Παπαχατζάκη

Αναδημοσίευση άρθρου από την Α.Λ.Αν.Η

Ο Ερνάν Ριβέρα Λετελιέρ εργάστηκε (όπως αναφέρεται σε βιογραφικό του σημείωμα) τριάντα χρόνια στα ορυχεία της ερήμου Ατακάμα στην Βόρεια Χιλή. Όχι απαραίτητα σαν εργάτης, σίγουρα όχι ως στέλεχος σε κάποιο γραφείο για να έχει από μακριά επαφή στον άγνωστο για πολλούς λογοτέχνες κόσμο της χειρωνακτικής εργασίας, σε κάθε περίπτωση όμως ήταν κοντά στην οικονομική και κοινωνική κατάσταση των εργατών. Άλλωστε τελειώσε τις μαθητικές σπουδές του αργότερα από το συνηθισμένο, σε νυχτερινό σχολείο. Την περισσότερη ζωή του την πέρασε στους οικισμούς που χτίστηκαν ειδικά για τα ορυχεία νιτρικών αλάτων και σήμερα ζει (γεννήθηκε το 1950) με την γυναίκα του και τα παιδιά τους στην ίδια περιοχή, στην πόλη Αντοφαγκάστα του μισού εκατομμυρίου. Οι οικισμοί αυτοί, παραγκουπόλεις στην πλειονότητά τους, έφτασαν τους τριακόσιους σε αριθμό κάποια στιγμή, μέχρι τα ορυχεία να κλείσουν μετά που γερμανοί επιστήμονες [1] εφυήραν τα συνθετικά νιτρικά άλατα. Σήμερα απομένει ένας μόνο τέτοιος οικισμός. «Είμαστε εκείνοι που δεν μπορούν πλέον να περιπλανηθούν στους δρόμους της παιδικής μας ηλικίας- επειδή αυτοί δεν υπάρχουν πια.», όπως δήλωσε ο ίδιος σε μια ομιλία του [2]. 

#64 Βιβλίο: "Τα παιδιά της ζωής" του Π.Π.Παζολίνι

 

"Τα παιδιά της ζωής", του Πιερ Πάολο Παζολίνι

Του "Ιδεογράφου"

Τα "Παιδιά της Ζωής" (Ragazzi di Vita) του Πιέρ Πάολο Παζολίνι θα μπορούσαν, αντί για βιβλίο, να ήταν μια ταινία- ίσως και ρεπορτάζ. Το βιβλίο εκδόθηκε για πρώτη φορά στην Ιταλία το 1955 (η συγγραφή του άρχισε το 1950) και στην Ελλάδα το 1993 από τις εκδόσεις Οδυσσέας και μετάφραση του Βαγγέλη Ηλιόπουλου.

#49 Η πολιτική ως τοπολογία

Η πολιτική ως τοπολογία

Σημειώσεις πάνω στο βιβλίο του Μίμη Ανδρουλάκη "Μετά"

Μπέντζαμιν Λονγκ "Πέντε όρθιοι άνθρωποι"

Του "Ιδεογράφου"

Τι είναι η πολιτική; Υπάρχουν βέβαια πολλοί ορισμοί. Μια εναλλακτική απάντηση δίδει ο Μίμης Ανδρουλάκης στο ενδιαφέρον βιβλίο του "Μετά [1]" (σελ.98-101), το οποίο έγραψε το 1992: αναφέρει την πολιτική ως ένα "πεδίο", όπως το ηλεκτρομαγνητικό· ένα πεδίο σχέσεων όπου η κάθε πολιτική δύναμη κατέχει έναν χώρο (σ' έναν χρόνο, δηλαδή στον χωροχρόνο) και όλες μαζί βρίσκονται σε μια καθορισμένη "τοπογραφική διάταξη".

#43 Τα βιβλία του 2020

Βιβλιοεπιλογές 2020

 Του «Ιδεογράφου» 

#39 Βιβλίο: "Τα Αστέρια του Σιντί Μουμέν"

 

Τα Αστέρια του Σιντί Μουμέν

Σημειώσεις πάνω στο βιβλίο του Μαχί Μπινμπίν

Του 《Ιδεογράφου》

[...] Τότε υποφέρω σιωπηλά και προσπαθώ να συγκρατήσω την έφοδο των δαιμόνων μου. Συχνά συλλογίζομαι ότι η ανικανότητα να παρέμβω για να αλλάξω τα πράγματα είναι η ίδια η Κόλαση, γιατί δεν έπαψα να βασανίζομαι από την ημέρα του θανάτου μου. Ο Αμπού Ζουμπέιρ μάς κοροΐδεψε όταν μας υποσχέθηκε άμεση πρόσβαση στον Παράδεισο. Έλεγε ότι το μερτικό μας στη φωτιά της Κόλασης το είχαμε ήδη υποστεί στο Σιντί Μουμέν κι έτσι τίποτα χειρότερο δεν μπορούσε να μας συμβεί. [...]

Το θέμα της στρατολόγησης μουσουλμάνων νέων από τους τζιχαντιστές, με σκοπό να αποτελέσουν ανθρώπινες βόμβες σε τρομοκρατικά κτυπήματα, ή εν πάση περιπτώσει να κάνουν κάποια επίθεση αυτοκτονίας, είναι δύσκολο να προσεγγιστεί από κάποιον που δεν ζει στις κοινωνίες που αυτή πραγματοποιείται. Οι περισσότερες αναλύσεις αρκούνται σε παρατηρήσεις (πχ η στρατολόγηση γίνεται στα γκέττο, στις φυλακές, γενικά στο περιθώριο του λεγόμενου πολιτισμένου τρόπου ζωής) ή σε αυτονόητες διαπιστώσεις (πχ γίνεται πλύση εγκεφάλου με ακραίο θρησκευτικό περιεχόμενο).

#33 "Ο Κοριολανός" και η ταξική πάλη

 "Ο Κοριολανός"

Η ταξική πάλη στην αρχαιότητα, με τα λόγια του Σαίξπηρ

Του «Ιδεογράφου»

Coriolanus, play by William Shakespeare (26 April 1564 – 23 April 1616).
Act 1 scene 1, Menenius Aggrippa addresses a company of
mutinous Roman citizens. Illustration by
Sir John Gilbert RA (21 July 1817 – 5 October 1897),
engraved by Dalziel

Το 494 πΧ στη δημοκρατία (ρεπούμπλικα) της Ρώμης οι πληβείοι στασίασαν εναντίον των πατρικίων, διότι δεν λάμβαναν μέρος σε όλες τις αποφάσεις και ιδιαίτερα στη συγκρότηση του δικαστικού σώματος. Αποσύρθηκαν έξω από την πόλη και ανακοίνωσαν ότι δεν θα ξαναδουλέψουν για τους πατρίκιους. Με άλλα λόγια, έκαναν απεργία. Τότε οι τελευταίοι έστειλαν τον (πατρίκιο) Μενένιο Αγρίππα να αγορεύσει. Αυτός τους είπε περίπου τα εξής: 

«Κάποτε στασίασαν τα μέλη του σώματος εναντίον της κοιλιάς που περίμενε τεμπέλικα το φαΐ. Και αποφάσισαν ότι ούτε τα χέρια θα έφερναν το φαγητό στο στόμα, ούτε το στόμα θα μασούσε. Μα ενώ πίστευαν ότι θα υποτάξουν το στομάχι, άρχισαν και τα ίδια να αδυνατίζουν. Γιατί το στομάχι δεν έστελνε πλέον τις θρεπτικές ουσίες πίσω σε αυτά. Και έτσι κατάλαβαν ότι δεν γίνεται χωρίς αυτό και ξανάγιναν φίλοι.»

 

#22 Βιβλίο: "Σύντομη Ανασκόπηση της καταστροφής των Ινδιών"

Σημειώσεις πάνω στο βιβλίο του Βαρθολομαίου Ντε Λας Κάζας "Σύντομη ανασκόπηση της καταστροφής των Ινδιών" (εκδ.Αίολος)

                                                                    Του "Ιδεογράφου"

"Θα γνωρίζετε ήδη που λέγεται ότι οι χριστιανοί καταφθάνουν, και έχετε εμπειρία για το τι έχουν κάνει στον έναν ή στον άλλον άρχοντα, στον πληθυσμό της Αϊτής (που είναι η Ισπανιόλα). Το ίδιο έρχονται να κάνουν και εδώ. Ξέρετε γιατί το κάνουν;" Απάντησαν: "Όχι, αλλά γνωρίζουμε την σκληρή και απάνθρωπη φύση τους". Και εκείνος είπε: Δεν οφείλεται μόνο σ' αυτό, μα και γιατί έχουν έναν θεό, που θαυμάζουν και λατρεύουν πολύ, και που για να τον αποκτήσουν από εμάς προσπαθούν να μας υποδουλώσουν και να μας σκοτώσουν".

Είχε μαζί του ένα μικρό πουγκί γεμάτο από χρυσά νομίσματα και κοσμήματα, και είπε: "Ορίστε, εδώ βλέπετε τον θεό των χριστιανών. Ας τον τιμήσουμε, αν θέλετε, με areitos (αρέιτος-που είναι χοροί και τραγούδια) και ίσως τον ευχαριστήσουμε και διατάξει αυτούς να μην μας κάνουν κακό." Όλοι φώναξαν: "Εντάξει, ας γίνει έτσι". Χόρεψαν μπροστά από το χρυσάφι μέχρι να κουραστούν, και μετά ο κασίκ (άρχοντας) Χατουέυ είπε: "Βλέπετε, όπως και να πάνε τα πράγματα, αν τον κρατήσουμε θα καταλήξουμε να μας σκοτώσουν για να μας τον πάρουν: Ας τον πετάξουμε στο ποτάμι".

Αυτός ο κασίκ και άρχοντας πάντα ξέφευγε από τους χριστιανούς, όταν αυτοί έφτασαν στο νησί της Κούβας, γιατί τους γνώριζε καλά, και αμυνόταν όταν τους συναντούσε, μα στο τέλος τον πιάσανε. Και μόνο επειδή ξέφευγε από ανθρώπους τόσο άδικους και σκληρούς και αμυνόταν από αυτούς που θέλανε να τον σκοτώσουν ή να τον βασανίσουν μέχρι θανάτου, μαζί με τον λαό του και την οικογένειά του, διέταξαν να τον κάψουν ζωντανό.

Δεμένος πια σε πάσσαλο, ένας φραγκισκανός ιερωμένος, ένας άγιος άνθρωπος που βρισκόταν εκεί, του έλεγε ορισμένα πράγματα για τον Θεό και για την πίστη μας (για την οποία ο ίδιος ποτέ δεν είχε ακούσει) σε αυτό το σύντομο χρονικό διάστημα που οι δήμιοι του τού είχαν παραχωρήσει. Και αν ήθελε να πιστέψει σε αυτά που του έλεγε, θα πήγαινε στον παράδεισο και στην αιώνια ανάπαυση, αλλιώς θα έπρεπε να πάει στην κόλαση να υποστεί αιώνια μαρτύρια.

Ο άρχοντας σκέφτηκε λίγο και ρώτησε αν υπάρχουν χριστιανοί που πάνε στον παράδεισο. Ο ιερωμένος του απάντησε ναι, μα πηγαίνανε εκεί μόνο όσοι ήτανε καλοί. Τότε ο κασίκ, χωρίς να διστάσει, είπε ότι δεν ήθελε να πάει εκεί, προτιμούσε να πάει στην κόλαση για να μην βλέπει και να μην βρίσκεται μαζί με τόσο άγριους ανθρώπους. Αυτή είναι η φήμη  και η τιμή που ο Θεός και η πίστη μας κέρδισαν εξαιτίας των χριστιανών που πήγαν στις Ινδίες.

(σ.σ. μετάφραση δική μου)

#14 Τα βιβλία του 2019

Βιβλιοεπιλογές 2019

                                                                                                                             Του «Ιδεογράφου»

#10 Βιβλίο: "Ο Έτερος Εχθρός"

«Ο Έτερος Εχθρός »

Η γκρίζα ζώνη της Κατοχής

Η ιστορία της Κατοχής στην Αθήνα (στην επαρχία είχε χαρακτηριστικά κάπως διαφορετικά) δεν είναι μόνο άσπρο-μαύρο. Οι άνθρωποι που ζούσαν εκεί δεν έδειξαν μόνο ηθικό ανάστημα και πήραν μέρος στην Αντίσταση (την πραγματική αντίσταση*) ή, αντίστοιχα, ηθική κατάπτωση και έγιναν συνεργάτες των Ιταλογερμανών και ταγματασφαλήτες. Υπήρχε και μια μεγάλη «γκρίζα» ζώνη, με όλη τη διαβάθμιση του γκρίζου. Εκεί που οι καθαρές μορφές συγκρούονται και ο πολιτικός συσχετισμός χρωματίζει ή αποχρωματίζει τη ζώνη αυτή προς την μια ή την άλλη κατεύθυνση. Έτσι συνέβη και στη Χούντα. Έτσι είναι η κοινωνία.  Κι έτσι πρέπει κανείς να βλέπει μια κοινωνία.