#78 Οι πρώτες φωτογραφίες της ιστορίας

 Οι πρώτες φωτογραφίες

Η όγδοη τέχνη γεννιέται

Του "Ιδεογράφου"

#67 Βιβλίο: "Η Αφηγήτρια Ταινιών" του Ερνάν Ριβέρα Λετελιέρ

"Η Αφηγήτρια ταινιών", Του Ερνάν Ριβέρα Λετελιέρ

(La Contadora de películas, Hernán Rivera Letelier, Χιλή 2009)

Του Μιχάλη Παπαχατζάκη

Αναδημοσίευση άρθρου από την Α.Λ.Αν.Η

Ο Ερνάν Ριβέρα Λετελιέρ εργάστηκε (όπως αναφέρεται σε βιογραφικό του σημείωμα) τριάντα χρόνια στα ορυχεία της ερήμου Ατακάμα στην Βόρεια Χιλή. Όχι απαραίτητα σαν εργάτης, σίγουρα όχι ως στέλεχος σε κάποιο γραφείο για να έχει από μακριά επαφή στον άγνωστο για πολλούς λογοτέχνες κόσμο της χειρωνακτικής εργασίας, σε κάθε περίπτωση όμως ήταν κοντά στην οικονομική και κοινωνική κατάσταση των εργατών. Άλλωστε τελειώσε τις μαθητικές σπουδές του αργότερα από το συνηθισμένο, σε νυχτερινό σχολείο. Την περισσότερη ζωή του την πέρασε στους οικισμούς που χτίστηκαν ειδικά για τα ορυχεία νιτρικών αλάτων και σήμερα ζει (γεννήθηκε το 1950) με την γυναίκα του και τα παιδιά τους στην ίδια περιοχή, στην πόλη Αντοφαγκάστα του μισού εκατομμυρίου. Οι οικισμοί αυτοί, παραγκουπόλεις στην πλειονότητά τους, έφτασαν τους τριακόσιους σε αριθμό κάποια στιγμή, μέχρι τα ορυχεία να κλείσουν μετά που γερμανοί επιστήμονες [1] εφυήραν τα συνθετικά νιτρικά άλατα. Σήμερα απομένει ένας μόνο τέτοιος οικισμός. «Είμαστε εκείνοι που δεν μπορούν πλέον να περιπλανηθούν στους δρόμους της παιδικής μας ηλικίας- επειδή αυτοί δεν υπάρχουν πια.», όπως δήλωσε ο ίδιος σε μια ομιλία του [2]. 

#58 Ταινία: "Sorry, we missed you", του Κεν Λόουτς

Sorry we missed you

Εικόνες της οικονομικής κρίσης

Του "Ιδεογράφου"

Θέλει κάποιος να καταλάβει σε εκατό λεπτά πως ζει ο άγγλος λευκός άνθρωπος του μεροκάματου στην Αγγλία; Ας δει αυτήν την ταινία. Το «Sorry, we missed you» του Κεν Λόουτς, το οποίο είναι και το τελευταίο ως τώρα φιλμ του άγγλου σκηνοθέτη (2019). Αυτή είναι η μια όψη.

#56 Λογοτεχνική Άσκηση ΙΙΙ (μικροδιήγημα)

"Η αναγνώστρια μικρών βιβλίων".

Λογοτεχνική "άσκηση" ΙΙΙ (σε τρία πρόσωπα)

1. "Αναγνώστρια μικρών βιβλίων" (μικροδιήγημα)

                                                                                                                                    του «Ιδεογράφου»

Της αρέσει να συζητά με τους φίλους της για βιβλία. Κάθεται κάποια απογεύματα, όποτε βρίσκεται μ' αυτούς δηλαδή, αναπαυτικά στις πολυθρόνες γύρω από ένα χαμηλό τραπεζάκι, με τους καφέδες, το νεράκι, το γλυκό του κουταλιού που πάντα της στέλνει η μάνα της, τη μουσικούλα και αναλύουν αυτά που διαβάζουν και αυτά που διαβάσανε. Τα δικά της είναι πολλά. Και είναι όλα μικρά, λίγες σελίδες το καθένα, αμέτρητα πια- αυτό μπορεί να το διαπιστώσει οποιοσδήποτε χαζέψει τη βιβλιοθήκη της, την οποία έχει στο σαλόνι της σε κοινή θέα. Πολλά είναι σκονισμένα και κιτρινισμένα. σε άλλα λείπουν σελίδες, ίσα που θυμάται ότι κάποτε τα διάβασε, δεν τα πετάει όμως γιατί κατά βάθος θέλει να της θυμίζουν αυτό που είναι: αναγνώστρια μικρών βιβλίων.

#43 Τα βιβλία του 2020

Βιβλιοεπιλογές 2020

 Του «Ιδεογράφου» 

#39 Βιβλίο: "Τα Αστέρια του Σιντί Μουμέν"

 

Τα Αστέρια του Σιντί Μουμέν

Σημειώσεις πάνω στο βιβλίο του Μαχί Μπινμπίν

Του 《Ιδεογράφου》

[...] Τότε υποφέρω σιωπηλά και προσπαθώ να συγκρατήσω την έφοδο των δαιμόνων μου. Συχνά συλλογίζομαι ότι η ανικανότητα να παρέμβω για να αλλάξω τα πράγματα είναι η ίδια η Κόλαση, γιατί δεν έπαψα να βασανίζομαι από την ημέρα του θανάτου μου. Ο Αμπού Ζουμπέιρ μάς κοροΐδεψε όταν μας υποσχέθηκε άμεση πρόσβαση στον Παράδεισο. Έλεγε ότι το μερτικό μας στη φωτιά της Κόλασης το είχαμε ήδη υποστεί στο Σιντί Μουμέν κι έτσι τίποτα χειρότερο δεν μπορούσε να μας συμβεί. [...]

Το θέμα της στρατολόγησης μουσουλμάνων νέων από τους τζιχαντιστές, με σκοπό να αποτελέσουν ανθρώπινες βόμβες σε τρομοκρατικά κτυπήματα, ή εν πάση περιπτώσει να κάνουν κάποια επίθεση αυτοκτονίας, είναι δύσκολο να προσεγγιστεί από κάποιον που δεν ζει στις κοινωνίες που αυτή πραγματοποιείται. Οι περισσότερες αναλύσεις αρκούνται σε παρατηρήσεις (πχ η στρατολόγηση γίνεται στα γκέττο, στις φυλακές, γενικά στο περιθώριο του λεγόμενου πολιτισμένου τρόπου ζωής) ή σε αυτονόητες διαπιστώσεις (πχ γίνεται πλύση εγκεφάλου με ακραίο θρησκευτικό περιεχόμενο).

#36 Ταινία: "Κιέριον"

Κιέριον

Καμουφλαρισμένος κινηματογράφος

του «Ιδεογράφου»

Στην ελληνική ταινία «Κιέριον" του 1967 του σκηνοθέτη Δήμου Θέου, υπάρχει ένα ζήτημα: το σενάριο από πλευράς ιστορικής ακρίβειας είναι παλαβό:

Ένας αμερικάνος δημοσιογράφος, ονόματι Μόργκαν, έρχεται στην Ελλάδα να ερευνήσει το θέμα των καρτέλ πετρελαίου που βάζουν τους άραβες να πολεμήσουν το Ισραήλ (την εποχή εκείνη κανείς δεν έλεγε κάτι τέτοιο). Αυτός θα συναντιόταν με έναν εγγλέζο που λεγόταν Ρος και ήταν σύνδεσμος των ανταρτών επί κατοχής με το Στρατηγείο Μέσης Ανατολής (τι μας νοιάζει αυτή η πληροφορία;). Πριν συμβεί αυτό συναντιέται με αυτόν που τον έφερε στην Ελλάδα, τον δημοσιογράφο Βαγενά, ο οποίος έχει σχέση με «το φοιτητικό κίνημα». Το συμπαθεί και κάνει τα ρεπορτάζ του στα ΜΜΕ. Ποιο φοιτητικό κίνημα όμως; Εδώ απογειωνόμαστε! Μια παράνομη φοιτητική ομάδα...σιωνιστών που συνεδριάζει μυστικά και ακούγεται από πίσω ο πολύγραφος που βγάζει προκηρύξεις και οι τοίχοι είναι διακοσμημένοι με αποκόμματα εφημεριδών που δείχνουν βιετκόνγκ, Μαύρους Πάνθηρες, την Γκουέρνικα, κλπ.. Στο πατρικό του φοιτητή Σαδίκ, σε αφίσα και ο Τσε Γκουεβάρα. Άσχετο;

#33 "Ο Κοριολανός" και η ταξική πάλη

 "Ο Κοριολανός"

Η ταξική πάλη στην αρχαιότητα, με τα λόγια του Σαίξπηρ

Του «Ιδεογράφου»

Coriolanus, play by William Shakespeare (26 April 1564 – 23 April 1616).
Act 1 scene 1, Menenius Aggrippa addresses a company of
mutinous Roman citizens. Illustration by
Sir John Gilbert RA (21 July 1817 – 5 October 1897),
engraved by Dalziel

Το 494 πΧ στη δημοκρατία (ρεπούμπλικα) της Ρώμης οι πληβείοι στασίασαν εναντίον των πατρικίων, διότι δεν λάμβαναν μέρος σε όλες τις αποφάσεις και ιδιαίτερα στη συγκρότηση του δικαστικού σώματος. Αποσύρθηκαν έξω από την πόλη και ανακοίνωσαν ότι δεν θα ξαναδουλέψουν για τους πατρίκιους. Με άλλα λόγια, έκαναν απεργία. Τότε οι τελευταίοι έστειλαν τον (πατρίκιο) Μενένιο Αγρίππα να αγορεύσει. Αυτός τους είπε περίπου τα εξής: 

«Κάποτε στασίασαν τα μέλη του σώματος εναντίον της κοιλιάς που περίμενε τεμπέλικα το φαΐ. Και αποφάσισαν ότι ούτε τα χέρια θα έφερναν το φαγητό στο στόμα, ούτε το στόμα θα μασούσε. Μα ενώ πίστευαν ότι θα υποτάξουν το στομάχι, άρχισαν και τα ίδια να αδυνατίζουν. Γιατί το στομάχι δεν έστελνε πλέον τις θρεπτικές ουσίες πίσω σε αυτά. Και έτσι κατάλαβαν ότι δεν γίνεται χωρίς αυτό και ξανάγιναν φίλοι.»

 

#31. Ο Ήρωας χωρίς Πατρίδα, ο Κόρτο Μαλτέζε.

 Ο Ήρωας χωρίς Πατρίδα

Του «Ιδεογράφου»

Τον Κόρτο Μαλτέζε, το γιο μιας τσιγγάνας πόρνης και ενός Άγγλου ναυτικού, τον γνώρισα όταν πήγαινα στο λύκειο, όταν ένας φίλος (του πατέρα μου) μου έκανε στη γιορτή μου δώρο την "Μπαλλάντα της Αλμυρής Θάλασσας", μεταφρασμένη στα ελληνικά. Με αυτήν την ιστορία πρωτοσυστήθηκε όχι μόνο σε μένα αλλά και σε χιλιάδες άλλους νέους πολλά χρόνια πριν (το 1967) ο Ήρωας-Χωρίς-Πατρίδα.

#14 Τα βιβλία του 2019

Βιβλιοεπιλογές 2019

                                                                                                                             Του «Ιδεογράφου»

#12 Λογοτεχνική Άσκηση ΙI (μετανάστευση)

Δυο διηγηματοφωτογραφίες και μια μετάφραση για την μετανάστευση.

"Λογοτεχνική άσκηση του Ιδεογράφου"

---------------------------------------------------------------------

1./Αντόνιο Γκράμσι, μετάφραση από τα Τετράδια της Φυλακής της σημείωσης 117 του 3ου τετραδίου "Η ιταλική μετανάστευση και η κοσμοπολίτικη λειτουργία των καλλιεργημένων ιταλών". 1930/

Quaderno 3 (XX)

σημ.117

Πριν από τη Γαλλική Επανάσταση και πριν συγκροτηθεί οργανικά μια εθνική άρχουσα τάξη, υπήρχε μετανάστευση ιταλών, ανθρώπων που εκπροσωπούσαν την τεχνολογική εξέλιξη και τις διοικητικές ικανότητες, με την συμβολή των οποίων έγιναν πλουσιότερα τα ευρωπαϊκά κράτη.

Μετά τον σχηματισμό μιας εθνικής αστικής τάξης, και μετά την εμφάνιση του καπιταλισμού, ξεκίνησε η μετανάστευση αυτήν την φορά εργατών, ο οποίος προορίστηκε να αυξήσει την υπεραξία που καρπώνονταν ξένοι καπιταλιστές· η εθνική αδυναμία της άρχουσας τάξης πάντα έτσι αρνητικά λειτούργησε. Αυτή δεν έδωσε μια εθνική γραμμή στον λαό, δεν τον έκανε να βγει από τον επαρχιωτισμό για μια ενότητα ανώτερου επιπέδου [ δεν δημιούργησε μια οικονομική κατάσταση που να απορροφούσε το μεταναστεύων εργατικό δυναμικό], κι έτσι αυτά τα άτομα χάθηκαν στο μεγαλύτερο μέρος τους, ενσωματωμένα στις κατώτερες τάξεις ξένων εθνών.

27 Χ 2019 «Ιδεογράφος»

Σημειώσεις για την ταινία "Τζόκερ"

Η ΚΑΤΑΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΤΖΟΚΕΡ

Της Σίβυλλας

Παρακολούθησα την περιβόητη και για πολλούς διαβόητη ταινία «JOKER», η οποία έχει ξεσηκώσει κάποιες αντιδράσεις εδώ και στο εξωτερικό. Πολλά και διάφορα έχουν γραφτεί και γράφονται για την ταινία. Για τη βία, για τον αντιήρωά της, για το αν είναι πολιτική ή όχι, για το αν πρέπει να το δουν οι έφηβοι ή όχι. Ας τα πάρουμε λοιπόν από την αρχή.

Η ταινία πράγματι περιέχει σκηνές ακραίας βίας, μέσα από τις οποίες ως καλλιτεχνικό έργο κι όχι ως κυριολεκτική απεικόνιση της πραγματικότητας, έχει και προβάλλει βαθύτερους ψυχολογικούς και κοινωνικοπολιτικούς συμβολισμούς. Ουδέν κακόν αμιγές καλού όμως, γιατί μην ξεχνάμε ότι οι θεωρίες βγαίνουν πάντα μέσα από τα άκρα. Εν τούτοις η παρούσα ανάλυση θα βασιστεί στη θεωρία του Εβραίου ψυχιάτρου Claude Olivenstein, κυνηγημένου από τη ναζιστική Γερμανία, όπως περιγράφεται στο βιβλίο του «Το μη λεχθέν των συναισθημάτων». Έχουμε λοιπόν τρεις παράγοντες που πρέπει να συνυπάρχουν, ούτως ώστε να εκδηλωθεί μια προβληματική συμπεριφορά που συνήθως συνυπάρχει με μια ψυχική νόσο (συνοσηρότητα). Μια ευάλωτη προσωπικότητα, μέσα σε ένα δυσλειτουργικό περιβάλλον σε μια δεδομένη κοινωνικοπολιτισμική στιγμή που ενισχύει το τραύμα, το δημιουργεί ή το ξανανοίγει. Εδώ τα έχουμε και τα τρία. Έναν μοναχικό άντρα με προβληματική συμπεριφορά που προέρχεται από επαναλαμβανόμενα τραύματα, ένα νοσηρό οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον με αδιάκοπη και συστηματική κακοποίηση σωματική και ψυχική και μια κοινωνικοπολιτισμική στιγμή που «μυρίζει μπαρούτι» και περιμένει την τελευταία φιτιλιά για να γίνει έκρηξη.

#10 Βιβλίο: "Ο Έτερος Εχθρός"

«Ο Έτερος Εχθρός »

Η γκρίζα ζώνη της Κατοχής

Η ιστορία της Κατοχής στην Αθήνα (στην επαρχία είχε χαρακτηριστικά κάπως διαφορετικά) δεν είναι μόνο άσπρο-μαύρο. Οι άνθρωποι που ζούσαν εκεί δεν έδειξαν μόνο ηθικό ανάστημα και πήραν μέρος στην Αντίσταση (την πραγματική αντίσταση*) ή, αντίστοιχα, ηθική κατάπτωση και έγιναν συνεργάτες των Ιταλογερμανών και ταγματασφαλήτες. Υπήρχε και μια μεγάλη «γκρίζα» ζώνη, με όλη τη διαβάθμιση του γκρίζου. Εκεί που οι καθαρές μορφές συγκρούονται και ο πολιτικός συσχετισμός χρωματίζει ή αποχρωματίζει τη ζώνη αυτή προς την μια ή την άλλη κατεύθυνση. Έτσι συνέβη και στη Χούντα. Έτσι είναι η κοινωνία.  Κι έτσι πρέπει κανείς να βλέπει μια κοινωνία. 

#8 Ταινία: Τα παιδικά χρόνια του Ιβάν

"Τα παιδικά χρόνια του Ιβάν"

Πόλεμος και παιδική ηλικία

                                                                                                                                    του «Ιδεογράφου»

Απ' την ανέμελη ζωή στο χωριό και στη φύση, με τα ζώα, μέσα στα δέντρα, στα ποτάμια, ξαφνικά, έρχεται η φρίκη του πολέμου. Απ' την μια μέρα στην άλλη, απ' την 21η στην 22α Ιούνη του 1941. Η χειρότερη στιγμή του ανθρώπου. Και εντάξει, όταν είσαι ενήλικας δημιουργούνται κάποιες αναγκαστικές επιλογές, αλλά είναι επιλογές: ή θα πολεμήσεις ή θα εργαστείς υποστηρικτικά, σε νοσοκομείο, εργοστάσιο, ή θα πάρεις το δρόμο της προσφυγιάς και βλέπουμε. Αν είσαι μικρό παιδί εξαρτημένο απ' την μαμά σου, τους συγγενείς σου, ακόμα και τη δασκάλα σου; Και τα χάσεις; Αυτή είναι η ιστορία της ταινίας του Αντρέι Ταρκόφσκυ (ΕΣΣΔ 1962), η ιστορία εκατοντάδων χιλιάδων παιδιών της Σοβιετικής Ένωσης-και όχι μόνο-που είδαν τις μαμάδες τους να σκοτώνονται, τους μπαμπάδες τους να φεύγουνε στο μέτωπο και να μην δίνουν σημάδια ζωής, το σπίτι τους να καίγεται και τα ζώα τους να κλέβονται, από τον ναζί καταχτητή. Και μείνανε σαν την καλαμιά στον κάμπο, μόνα και απροστάτευτα.

#4 Ταινία: "Η Αναπαράσταση"

"Η ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ"

Μια πραγματική ιστορία (μετανάστευσης)

                                                                                                                                    του «Ιδεογράφου»

Η «Αναπαράσταση» ήταν η πρώτη του Θόδωρου Αγγελόπουλου και γυρίστηκε το 1970 στα Ζαγοροχώρια. Η ομορφιά του τοπίου της Ηπείρου είναι απαράμιλλη· ιδανικό μέρος για τη λήψη πλάνων, όπως αυτά που έκαναν ευρέως γνωστό τον διεθνούς φήμης σκηνοθέτη. Το χωριό στο οποίο διαδραματίζεται το έργο είναι υποθετικό. Το ονομάζει Τυμφαία, ενώ έχει και πλάνα από τα Γιάννενα. Το χωριό έχει αποδεκατιστεί από την μετανάστευση στη Δυτική Γερμανία. Μόνο σε μια πόλη της Δυτικής Γερμανίας βρίσκονται διακόσια ογδόντα άτομα, αναφέρει ένας αναπομείνας κάτοικος στους δημοσιογράφους που ήρθαν να κάνουν ρεπορτάζ για το ερωτικό έγκλημα που είναι, υποτίθεται, το θέμα της ταινίας. Υποτίθεται, γιατί το έγκλημα, του οποίου προσπαθεί να κάνει αναπαράσταση (εξ ου και ο τίτλος της ταινίας) ο εισαγγελέας και η χωροφυλακή, είναι τελικά δευτερεύον. Ο Αγγελόπουλος κάνει μια ταινία για την μετανάστευση, κι ας παραπλανούν (κατά κάποιο τρόπο) τα δημοσιεύματα ότι πρόκειται για μια αληθινή ιστορία, εκείνη που πιάνει και αναπτύσσει. 

#2 Λογοτεχνική Άσκηση Ι

Δυο ποιήματα (συν ένα) και ένα πεζό.

Λογοτεχνική "άσκηση"

1. Μνήμη (ποίημα)

2. Ημίαιμος Πρίγκηψ (ποίημα)

3.Το γυρισμένο κάδρο (πεζό)

4. Έμιλυ Ντίκινσον (ποίημα της και μετάφραση αποσπάσματος δοκιμίου του Ε. Μοντάλε)

                                                                                                                                    του «Ιδεογράφου»