#81 Βιβλίο: "Για την Λογοτεχνία και τη Τέχνη", του Λένιν

 

 "Για την Λογοτεχνία και τη Τέχνη", του Λένιν- ΕΣΣΔ (διάφορες χρονολογίες)

Του "Ιδεογράφου"

    Το παρόν βιβλίο είναι μια σύνθεση μικρών άρθρων του Λένιν και αλληλογραφίας του με διανοούμενους (κυρίως με τον Μαξίμ Γκόρκυ) όπου γίνεται αναφορά στη λογοτεχνία, χωρίς να αποτελεί η ίδια το αντικείμενο των άρθρων. Είναι άρθρα λοιπόν που αφορούν κ α ι  τη λογοτεχνία (κυρίως). Από τα άρθρα αυτά μπορεί να βγει ένα συμπέρασμα: πόσο καθοριστική ήταν η επίδραση της ρωσσικής λογοτεχνίας του 19ου αιώνα στην σοσιαλιστική επανάσταση του 1917. 

#79 Βιβλίο: "Η πίπα του Στάλιν και άλλα (αντι)σοβιετικά ανέκδοτα"

"Η πίπα του Στάλιν και άλλα (αντι)σοβιετικά ανέκδοτα", Του Γιώργου Τσακνιά (επιμ.)

Του "Ιδεογράφου"

  Τον Δεκέμβρη του 1934, σχεδόν δυο χρόνια μετά την άνοδο των χιτλερικών στην εξουσία και τον συνεπακόλουθο φόβο στη Σοβιετική Ένωση ότι ο πόλεμος προετοιμάζεται και δεν θα αργήσει, δολοφονείται από έναν τροτσκιστή ο Σεργκέι Κίρωφ. Ο Κίρωφ ήταν ηγετικό στέλεχος των μπολσεβίκων και επικεφαλής της κομματικής οργάνωσης του Λένινγκραντ. Η συγκεκριμένη δολοφονία (υπήρχαν και πολλές άλλες, όχι μόνο από τροτσκιστές, αλλά και από πρώην τσαρικούς κλπ) ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι. Αλλά και κάτι περισσότερο: Με τον εσωκομματικό αγώνα να μαίνεται στους κόλπους του κόμματος και την πλειοψηφούσα πτέρυγα της οποίας ηγούνταν ο Στάλιν να σημειώνει την μια πολιτική νίκη μετά την άλλη (τα λεγόμενα πενταετή πλάνα που άλλαξαν ριζικά την παραγωγική βάση της Σοβιετικής Ένωσης), έφτανε η ώρα για το οριστικό ξεκαθάρισμα των λογαριασμών με αυτούς που υπονόμευαν ή και σαμποτάριζαν ανοικτά την οικοδόμηση του σοσιαλισμού, όπως την είχε επεξεργαστεί η πλειοψηφία των μπολσεβίκων.

#76 "Φινλανδοποίηση"

 Φινλανδοποίηση

Του «Ιδεογράφου»

Φινλανδοποίηση. Ένας όρος που ακούστηκε πρόσφατα και ορίζεται ως η κατάσταση στην οποία περιέρχεται μια χώρα που γειτονεύει με μια πολύ ισχυρή και αναγκάζεται να ευθυγραμμιστεί με την εξωτερική της πολιτική. Ειδικότερα, αναφέρεται στην σχέση Φινλανδίας-ΕΣΣΔ μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο όρος συζητήθηκε στην Ελλάδα πρόσφατα για να περιγράψει τους κινδύνους για το ελληνικό κράτος, αν υποχωρήσει στις απαιτήσεις της Τουρκίας για συνεκμετάλλευση των ΑΟΖ που του αντιστοιχούν, αλλά και σήμερα, με αφορμή τον Πόλεμο της Ουκρανίας και την διακηρυγμένη πρόθεση της τωρινής φινλανδικής κυβέρνησης να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ (ώστε να ακυρώσει, δήθεν, την "φινλανδοποίηση" της Φινλανδίας).

#70 Τα βιβλία του 2021

Βιβλιοεπιλογές 2021

 Του «Ιδεογράφου» 

#68 Το κουμπί του Κιμ και τα κουμπιά των άλλων

Το κουμπί του Κιμ και τα κουμπιά των άλλων

Του "Ιδεογράφου"

Η Βόρεια Κορέα έχει μια ιδιαιτερότητα που δεν είναι ευρέως γνωστή. Παραλίγο να αποτελέσει τη δεύτερη χώρα που θα δεχόταν ατομική επίθεση από τις ΗΠΑ. Αυτή ήταν η εισήγηση του επικεφαλής της Αμερικάνικης επέμβασης στην κορεατική χερσόνησο το 1950 Ντάγκλας Μακ Άρθουρ, όταν ο κινέζικος στρατός (μαζί με τους κορεάτες κομμουνιστές) παρατρίχα να τους πετάξει εντελώς έξω. Η πρόταση απορρίφτηκε, γιατί η Σοβιετική Ένωση είχε πλέον κι αυτή τη βόμβα. Αλλιώς η Πιονγκ Γιανγκ ίσως να είχε καεί ολοσχερώς, σαν τη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι.

#55 Συνθηματολογία IV (Τα συνθήματα του Ράιχσταγκ)

 

Συνθηματολογία ΙV

Επιστήμη παρατήρησης και αποτύπωσης

Του "Ιδεογράφου"

Φώτο. Σοβιετικός στρατιώτης γράφει το όνομά του στους τοίχους του Ράιχσταγκ

Η Συνθηματολογία ΙV έχει θέμα μια ιδιαίτερη (και μαζική) συνθηματογράφηση, αυτή στους τοίχους του Ράιχσταγκ, τον Μάη του 1945. Τα συνθήματα αυτά είναι ίσως και τα παλιότερα συνθήματα με μπογιά, κάρβουνα, χαρακιές από μαχαίρια, που διατηρούνται μέχρι σήμερα, έστω και εν μέρει. Το κτήριο στο οποίο γράφτηκαν είχε αποκτήσει ιδιαίτερο συμβολισμό κατά τη διάρκεια της μάχης του Βερολίνου. Ήταν η καρδιά του θηρίου, άσχετα αν δεν χρησιμοποιούνταν από το 1933 μετά την γνωστή  πυρκαγιά-προβοκάτσια της Γκεσταπό. Αποτελούσε επίσης κατά κάποιο τρόπο το τρόπαιο του λαού που έχυσε το περισσότερο αίμα και γνώρισε τις μεγαλύτερες καταστροφές κατά τη διάρκεια του πολέμου. Η κατάληψή του σήμαινε βασικά το τέλος της φρίκης του  μεγαλύτερου πολέμου που γνώρισε η ανθρωπότητα, το οποίο έπρεπε και αυτό να μείνει στην ιστορία, σαν λύτρωση και σαν υπόσχεση για το μέλλον, με έναν συμβολισμό αξέχαστο. Για τον λόγο αυτό ο Ερυθρός Στρατός, σύμφωνα με τις διαταγές που έλαβε από την ηγεσία του κομμουνιστικού κόμματος, αποφάσισε να το καταλάβει με έφοδο και όχι να ζητήσει παράδοση ή να το ισοπεδώσει. Και, πράγματι, ο συμβολισμός δεν μπορούσε να είναι άλλος από την ύψωση της κόκκινης σημαίας με το σφυροδρέπανο, στο σημαντικότερο κτήριο της Γερμανίας στο Βερολίνο, την πόλη-κέντρο της Ευρώπης, δηλαδή ο συμβολισμός του θριάμβου του σοσιαλισμού πάνω στο φασισμό-ιμπεριαλισμό, την αυγή της νέας εποχής που αρχίζει πάνω στα χαλάσματα της παλιάς. Τα νοήματα αυτά αποτυπώθηκαν στη διάσημη φωτογραφία που τράβηξε ο σοβιετικός (και εβραίος στην καταγωγή-μια ειρωνεία για το ναζισμό) φωτογράφος Γεβγιένυ Χαλντέι, και αποτελεί μια από τις μια από τις πιο αναγνωρίσιμες του κόσμου.

#15 Μικρά της Ιστορίας ΙV (Οι πίτσες του Γκορμπατσώφ)

 Όταν το "τζανκ φουντ" κέρδισε το μαγειρευτό

Η διπλωματία της πίτσας και οι πίτσες του Γκορμπατσώφ

"Αν αγοράσουνε την πίτσα μας, υπάρχουν λιγότερες πιθανότητες να κάνουν κακές σκέψεις για εμάς"

Σέλευ Ζήγκερ (Shelley Zeiger)-συνιδιοκτήτης της πρώτης αμερικάνικης πιτσαρίας στην ΕΣΣΔ

Άλλα "Μικρά της Ιστορίας" ΕΔΩ

Του «Ιδεογράφου»

#13 Μικρά της Ιστορίας ΙΙΙ (Η δολοφονία του μεγιστάνα Ενρίκο Ματτέι)

Ένα ανεξιχνίαστο έγκλημα ή στοιχειώδη μαθήματα καπιταλισμού.

 

Ο Ενρίκο Ματτέι με τον Νάσσερ

Άλλα "Μικρά της Ιστορίας" ΕΔΩ

Του «Ιδεογράφου»

Ο Ενρίκο Ματτέι (αριστερά στη φωτογραφία, με τον Γκαμάλ Νάσσερ), επιχειρηματίας χριστιανοδημοκράτης και πρώτος πρόεδρος της Ιταλικής Υπηρεσίας Υδρογοναθράκων (ΕΝΙ-Αgip) τη δεκαετία του '50 αναζήτησε ενεργειακή διέξοδο για την Ιταλία. Οι περιβόητες «εφτά αδερφές» (οι δυο Στάνταρ Όιλ, ΒΡ, Shell, Τοτάλ, Elf, Τέξακο) που ήλεγχαν το 85% των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου την εποχή εκείνη διατηρούσαν ψηλά τις τιμές του αργού πετρελαίου, έχοντας συστήσει ουσιαστικά καρτέλ, όπως καρτέλ αργότερα αποτέλεσε ο ΟΠΕΚ. Η περίοδος αυτή της Ιταλίας, που βαφτίστηκε «Τα χρόνια της Ανασυγκρότησης» (Gli anni di riconstruzione), ήταν πολύ κρίσιμη για το αν η χώρα θα συνέχιζε να μετράει στο διεθνές στερέωμα ως μια (έστω δεύτερης κατηγορίας) ιμπεριαλιστική δύναμη ή θα εκφυλιζόταν σε περιφερειακή δύναμη. H συγκυρία για το ιταλικό κεφάλαιο ήταν ευνοϊκή με την εξής έννοια: Η βιομηχανική παραγωγή υφασμάτων και ρουχισμού με την οποία η χώρα κατείχε υψηλή θέση διεθνώς, έμεινε σχετικά ανέπαφη κατά τη διάρκεια του πολέμου. Η βαριά βιομηχανία μηχανημάτων, αυτοκινήτων κλπ από την πλευρά της είχε εξελιχθεί τεχνολογικά από την πολεμική προσπάθεια και ένας από τους κυριότερους ανταγωνιστές στην Ευρώπη, η Γερμανία (πλέον Δυτική Γερμανία) είχε καταστραφεί ολοκληρωτικά. Επίσης το κόστος της εργατικής δύναμης ήταν χαμηλό, σε σχέση με άλλες βιομηχανικές χώρες της Δυτικής Ευρώπης. Η ανασυγκρότηση ήταν φυσικά συνάρτηση και της βιομηχανικής παραγωγής, η οποία με τη σειρά της εξαρτιόταν απόλυτα από τις τιμές του πετρελαίου.

#8 Ταινία: Τα παιδικά χρόνια του Ιβάν

"Τα παιδικά χρόνια του Ιβάν"

Πόλεμος και παιδική ηλικία

                                                                                                                                    του «Ιδεογράφου»

Απ' την ανέμελη ζωή στο χωριό και στη φύση, με τα ζώα, μέσα στα δέντρα, στα ποτάμια, ξαφνικά, έρχεται η φρίκη του πολέμου. Απ' την μια μέρα στην άλλη, απ' την 21η στην 22α Ιούνη του 1941. Η χειρότερη στιγμή του ανθρώπου. Και εντάξει, όταν είσαι ενήλικας δημιουργούνται κάποιες αναγκαστικές επιλογές, αλλά είναι επιλογές: ή θα πολεμήσεις ή θα εργαστείς υποστηρικτικά, σε νοσοκομείο, εργοστάσιο, ή θα πάρεις το δρόμο της προσφυγιάς και βλέπουμε. Αν είσαι μικρό παιδί εξαρτημένο απ' την μαμά σου, τους συγγενείς σου, ακόμα και τη δασκάλα σου; Και τα χάσεις; Αυτή είναι η ιστορία της ταινίας του Αντρέι Ταρκόφσκυ (ΕΣΣΔ 1962), η ιστορία εκατοντάδων χιλιάδων παιδιών της Σοβιετικής Ένωσης-και όχι μόνο-που είδαν τις μαμάδες τους να σκοτώνονται, τους μπαμπάδες τους να φεύγουνε στο μέτωπο και να μην δίνουν σημάδια ζωής, το σπίτι τους να καίγεται και τα ζώα τους να κλέβονται, από τον ναζί καταχτητή. Και μείνανε σαν την καλαμιά στον κάμπο, μόνα και απροστάτευτα.

#7 Η αναμέτρηση δυο ποδοσφαιρικών κόσμων

Αγγλικό ποδόσφαιρο εναντίον σοβιετικού αθλητισμού

Ένα φιλικό τουρνουά στην αρχή του Ψυχρού Πολέμου

Η αφίσσα της ιστορικής αναμέτρησης

 του «Ιδεογράφου»

Το φθινόπωρο του 1945 μια ασυνήθιστη πρόσκληση έφτασε στη Μόσχα. Η αγγλική ποδοσφαιρική ομοσπονδία (FA) καλούσε την καλύτερη τότε σοβιετική ομάδα, τη Δυναμό Μόσχας, να κάνει μια περιοδεία στη Μεγάλη Βρετανία και να δώσει φιλικά ματς με επιλεγμένες ομάδες του νησιού. Ποτέ στο παρελθόν δεν είχε παίξει σοβιετική ομάδα, σύλλογος ή "εθνική", με αγγλική ομάδα, σε φιλικό ή επίσημο αγώνα, άλλωστε η Σοβιετική Ένωση ήταν αποκλεισμένη προπολεμικά από διεθνείς διοργανώσεις. Το επίπεδο του σοβιετικού ποδοσφαίρου-και γενικά του αθλητισμού-ήταν παντελώς άγνωστο στους Δυτικούς.